Sau nhiều ngày nắng, trận mưa vào các ngày 16 và 17 tháng 5 vừa qua giải cơn hạn hán cho cây trồng song lại khiến cho nhiều diện tích lúa đổ rạp. Trên các chân đồng, các giống lúa như TBR225, Đài thơm 8, Thiên ưu 8 và Nếp nương…đều đã chín vàng, hạt chắc và trĩu bông, chờ ngày thu hoạch. Ngay trong ngày 18 tháng 5, nhiều bà con đã ra đồng buộc dựng lại diện tích lúa bị đổ rạp do mưa giông.
Cảnh báo nguy cơ: Mưa lớn dập dồn, gió giật kéo dài vài ngày tới
Theo dự báo thời tiết mới nhất tại khu vực thành phố Hải Phòng, từ nay đến hết ngày 21 tháng 5, toàn địa bàn sẽ đón một đợt mưa dông, mưa lớn diện rộng. Trời liên tục âm u, dông lốc kèm gió giật mạnh xuất hiện bất chợt.
Đối với cây lúa ở giai đoạn chắc hạt tới thu hoạch, thời tiết này cực kỳ nguy hiểm. Hạt lúa lúc này đã tích đầy tinh bột, nặng trĩu bông. Gặp mưa dông trút xuống, lá và bông lúa ngậm thêm nước sẽ nặng gấp đôi, gấp ba, kết hợp gió giật sẽ làm thân lúa gầy guộc ngã rạp xuống đất.
Những tác hại từ những trận mưa lớn cận ngày gặt
1.Lúa bị thối rữa, mọc mầm ngay tại ruộng: Khi cây lúa đổ nằm bẹp xuống bùn nước, hạt lúa bị ngâm lâu ngày sẽ kích thích nảy mầm ngay trên bông. Chị Nguyễn Thị Sang (Thôn Quỳnh Huê) xót xa chia sẻ: "Nhà tôi cấy 6 sào lúa chủ yếu là giống TBR225 và Nếp Nương Đá. Chỉ sau hai trận mưa lớn, phần lớn diện tích trồng lúa Nếp đang chờ gặt đều đổ rạp, nước rút không kịp, những chỗ ngập nước sâu hạt lúa bắt đầu thâm đen, mọc mầm trắng xoá, công sức mấy tháng trời bỏ ra trông mà tiếc”.
2.Hao hụt năng suất và chất lượng: Lúa bị ngâm nước lâu ngày dễ bị thối, hạt lúa bị đen, ẩm mốc, nấm bệnh tấn công. Gạo bị giảm độ trắng, dễ bị gãy khi xay xát và mất đi mùi thơm đặc trưng.
3.Chi phí thu hoạch và sấy khô tăng vọt:Đồng ruộng ngập úng khiến máy gặt không thể di chuyển. Lúa thu hoạch được có độ ẩm rất cao, chi phí sấy khô lớn, khó phơi phóng do trời vẫn mưa.
4.Ảnh hưởng vụ sau
Việc thu hoạch chậm trễ do mưa làm lỡ thời vụ gieo sạ cho vụ tiếp theo, dẫn đến rủi ro "vụ trước chồng vụ sau”.
Cách khắc phục cứu những trà lúa bị đổ
Để giảm thiểu tối đa thiệt hại, ngay khi trời ngớt mưa, bà con cần ra đồng và áp dụng ngay các biện pháp bám ruộng sau đây:
1. Đầu tiên cần tháo cạn nước đệm trên ruộng
Bằng mọi giá phải khơi thông bờ rãnh, tháo hết nước trong ruộng ra. Ruộng cạn nước đến đâu, bông lúa bớt nguy cơ thối hỏng đến đó. Mặt ruộng khô ráo cũng giúp gốc lúa đứng vững hơn và máy gặt dễ di chuyển sau này.
2. Dựng đứng và buộc lúa thành khóm
Đối với lúa bị đổ nghiêng: Bà con dùng sào gạt nhẹ cho cây lúa đứng lên để đón ánh nắng, giúp lá và bông mau khô.
Đối với lúa đổ rạp sát đất: Tiến hành dựng lúa dậy ngay. Gom từ 3 đến 5 khóm lúa lại một cụm, dùng dây chuối, lá lúa hoặc dây rơm buộc túm phần thân (vị trí dưới bông lúa khoảng 15–20 cm).
(Lưu ý: Buộc lỏng tay, không buộc quá chặt làm gãy thân hoặc cản trở quá trình chín của hạt. Việc này giúp bông lúa cách ly khỏi mặt nước và bùn rác)
3. Thu hoạch khẩn cấp với phương châm "Xanh nhà hơn già đồng"
Nếu trà lúa đã chín từ 80% đến 85%, bà con không nên chần chừ chờ lúa chín vàng đều. Hãy tập trung nhân lực, tranh thủ thời tiết tạnh ráo để gặt ngay. Thà gặt sớm một chút, hao hụt một ít độ chín còn hơn để lúa nằm ruộng chịu thêm một trận mưa nữa là mất trắng.
4. Xử lý nhanh sau thu hoạch
Mùa này lúa gặt về gặp mưa rất dễ bị ẩm. Bà con tuyệt đối không được chất đống hạt thóc làm lúa bốc hơi nóng, sinh nấm mốc làm vàng hạt, đen hạt. Nếu không có nắng phơi, hãy rải thật mỏng hạt thóc ra nền nhà, hiên rộng, bật quạt điện công suất lớn thổi liên tục để hong khô gió, hoặc vận chuyển ngay đến các cơ sở có máy sấy nông sản để sấy khô kịp thời.
Càng về cuối vụ, rủi ro thiên tai càng lớn. Mong rằng, với sự chủ động và những kinh nghiệm qua nhiều vụ sản xuất, lúa Chiêm Xuân trên địa bàn xã Yết Kiêu duy trì năng suất và sản lượng cao./.
Thực hiện: Vũ Yến (Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Yết Kiêu)