Những ngày cuối tháng 5/2026, khi nông dân xã Yết Kiêu bước vào cao điểm thu hoạch lúa vụ Xuân, cũng là lúc tình trạng đốt rơm rạ ngay trên đồng ruộng tái diễn phổ biến. Khói trắng mù mịt không chỉ làm ô nhiễm không khí nghiêm trọng mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ, tai nạn giao thông và làm suy giảm chất lượng đất nông nghiệp.
Thực trạng: "Đồng nghi ngút khói"
Ghi nhận tại các cánh đồng thôn Vô Lượng, thôn Quỳnh Huê, thôn Lương Xá, Thượng Bì 2... xã Yết Kiêu vào khoảng 17h-19h chiều, hàng chục đống rơm rạ đang cháy ngùn ngụt. Khói rơm rạ nồng nặc, cay xè bao phủ các trục đường liên thôn, len lỏi vào khu dân cư. Mặc dù đã có các khuyến cáo, các cuộc tuyên truyền không đốt rơm rạ, nhưng vì thói quen, sự tiện lợi và muốn dọn ruộng nhanh để chuẩn bị cho vụ mùa tiếp theo, nhiều hộ dân vẫn lựa chọn phương án đốt. Hành vi đốt rơm rạ bừa bãi sau thu hoạch không chỉ gây ô nhiễm mà còn là hành vi vi phạm pháp luật và bị xử phạt hành chính từ 2.500.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với cá nhân vi phạm. Nếu tổ chức vi phạm thì mức phạt sẽ gấp đôi.
Cụ thể các tác hại của việc đốt rơm rạ là:
1. Ảnh hưởng sức khỏe con người: Quá trình đốt sinh ra lượng lớn bụi mịn (PM2.5) bám sâu vào phổi, mang theo các chất độc hại như: CO, CO2, CH4 làm tăng tỷ lệ mắc các Bệnh về đường hô hấp, khói rơm rạ gây cay mắt, ho, khó thở, viêm phế quản, làm trầm trọng hơn bệnh hen suyễn và dễ gây ung thư về lâu dài.
2. Mất an toàn giao thông: Khói dày đặc tràn ra các trục đường quốc lộ, tỉnh lộ làm che khuất tầm nhìn, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông.
3. Gây hiệu ứng nhà kính: Khói thải góp phần làm Trái Đất nóng lên và gây ra hiện tượng mù quang hóa tại các đô thị lớn lân cận.
4. Làm chai cứng đất: Đốt rơm rạ trực tiếp trên đồng ruộng làm chết các vi sinh vật có lợi, phá vỡ cấu trúc đất, làm đất bị bạc màu, chai cứng, giảm độ tơi xốp.
5. Lãng phí nguồn hữu cơ: Rơm rạ là nguồn phân bón hữu cơ quý giá, nhưng khi đốt, toàn bộ đạm, lân, kali quý giá đều bị đốt cháy, "bay" mất, khiến nông dân phải tốn tiền mua thêm phân bón hóa học cho vụ sau.
6. Nguy cơ cháy nổ: Trong thời tiết nắng nóng, việc đốt rơm rạ dễ lan sang các khu vực lân cận, cột điện, cây cối hoặc các khu vực phơi nông sản.
Để khắc phục tình trạng này, UBND Yết Kiêu đang đẩy mạnh tuyên truyền cho bà con nông dân các biện pháp thay thế việc đốt rơm rạ theo định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, hướng tới nông nghiệp xanh:
1. Sử dụng chế phẩm vi sinh tại ruộng: Bà con nên sử dụng các chế phẩm sinh học (như Trichoderma, Fito-BiomixRR) rắc hoặc phun lên rơm rạ sau khi thu hoạch, cày vùi vào đất để phân hủy thành phân hữu cơ. Cách này giúp đất tơi xốp, cây lúa vụ sau ít sâu bệnh.
2. Thu gom làm nguyên liệu sản xuất: Sử dụng máy cuộn rơm để thu gom rơm bán cho các hộ chăn nuôi lớn làm thức ăn dự trữ cho trâu, bò hoặc bán cho các hộ nuôi trồng nấm rơm. Dùng rơm phủ lên gốc các loại cây ăn quả, rau màu để giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và giữ ấm cho đất.
3. Cày ải sớm: Cày vùi rạ ngay sau khi thu hoạch để rơm rạ hoai mục tự nhiên trong đất, hạn chế việc đốt.
Việc áp dụng các phương pháp này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn mang lại hiệu quả kinh tế bền vững cho bà con. Vì sức khỏe và một môi trường trong lành, hãy cùng nhau nói không với đốt rơm rạ./.
Thực hiện: Vũ Yến (Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Yết Kiêu)